Instrukcje niestandardowe w ChatGPT i Claude: pamięć, „o mnie” i lista antypreferencji

WPIS #062 · 16.10.2026 · notatnik.mk · PROMPTY · PERSONALIZACJA

Kontekst waży więcej niż prompt

W #058 rozpisałem sześć elementów dobrego prompta. Jeden z nich robi najwięcej roboty: kontekst. Kim jestem, czym się zajmuję, dla kogo piszę, czego nie znoszę w tekstach.

Bez stałych ustawień ten kontekst trzeba wklejać do każdej rozmowy od nowa. „Prowadzę sklep z materiałami dla nauczycielek, piszę prosto, bez emoji, nie zgaduj cen”. Za każdym razem. Wystarczy raz go pominąć i model wraca do ogólników.

Rozwiązanie siedzi w ustawieniach konta. Kontekst, który ma działać zawsze, przenosisz z promptu do instrukcji globalnych. Prompt zostaje od tego, co zmienia się z zadania na zadanie.

Trzy warstwy personalizacji

ChatGPT i Claude układają wiedzę o Tobie w trzy warstwy. Każda działa inaczej i każdą trzeba ogarnąć osobno.

Od lewej: to, co model wie o Tobie na stałe. Od prawej: to, co dokładasz w konkretnym zadaniu. Instrukcje niestandardowe obowiązują we wszystkim, co stoi na prawo od nich.

Warstwa 1 · Pamięć

Co to jest. Model sam wyciąga z rozmów fakty o Tobie i potem się na nie powołuje. Możesz też poprosić wprost: „Zapamiętaj, że prowadzę sklep z PDF-ami dla nauczycielek”. W ChatGPT pojawia się wtedy komunikat o zaktualizowanej pamięci.

Gdzie. W ChatGPT: ikona konta w lewym dolnym rogu → Personalizacja → Pamięć. Tam włączasz odwołania do zapisanych wspomnień i do historii czatów, i tam widzisz pełną listę tego, co model o Tobie zapamiętał.

Haczyk. Po kilku tysiącach rozmów w pamięci lądują rzeczy przypadkowe. Jednorazowy projekt, temat sprzed roku, żart. Model potem ciągnie je do odpowiedzi, gdzie nie pasują.

Co robię. Raz w miesiącu przeglądam listę i kasuję wszystko, co już nie jest prawdą albo nie ma znaczenia. Pamięć traktuję jak notatki asystenta: przydatne, ale nie da się nimi sterować. Do sterowania są dwie następne warstwy.

Warstwa 2 · Informacje o mnie

Co to jest. Krótki biogram: kim jesteś, czym się zajmujesz, dla kogo pracujesz. Kilka zdań wystarczy.

Nie masz biogramu? Poproś model, żeby napisał go za Ciebie na podstawie Waszych rozmów. Przy okazji zobaczysz, jak Cię widzi. Wytnij z niej wszystko, co brzmi jak notka prasowa.

Co wpisać. Branżę, rolę, odbiorców, język, w którym piszesz teksty. Bez listy osiągnięć. Modelowi wystarczy rama, w której ma myśleć.

Warstwa 3 · Instrukcje niestandardowe

Co to jest. Twoje zasady dotyczące tego, jak model ma Ci odpowiadać. Ton, długość, forma, czego unikać.

Dlaczego to najważniejsza warstwa. Instrukcje niestandardowe działają ponad wszystkim, czego używasz w środku narzędzia: ponad własnymi GPT, ponad projektami w ChatGPT i w Claude, ponad pojedynczą rozmową. Ustawiasz raz, obowiązuje wszędzie.

Ważne zastrzeżenie. Model będzie się starał ich trzymać. W większości odpowiedzi to działa, ale zdarza mu się wrócić do starych nawyków. Wtedy wystarczy krótkie „trzymaj się moich instrukcji”.

Lista antypreferencji

Tu jest najwięcej do ugrania. Modele dobrze reagują na zakazy, więc zamiast opisywać idealny tekst, wypisz, co Cię w ich tekstach wkurza. Lista, od której warto zacząć:

• Podlizywanie się. „Świetne pytanie!”, „Doskonała uwaga, warto ją wdrożyć”. Zero wartości, a zjada pierwsze zdanie.
• Konstrukcja „to nie X, to Y”. Najbardziej rozpoznawalny odcisk palca AI w polskich tekstach. Jedna taka fraza w poście i czytelnik już wie, kto go napisał.
• Cliffhangery na końcu. „Mogę Ci jeszcze pokazać rzecz, o której mało kto wie. Kontynuować?” Model ma skończyć, kiedy temat jest zamknięty.
• Zmyślone liczby. Ceny, procenty, daty. W sklepie to najdroższy błąd. Zamiast zgadywać, ma wstawić [dane do uzupełnienia], tak jak w symulacji z #058.
• Banały z poziomu pierwszego. „Warto mieć strategię”, „content powinien być wartościowy”.
• Marketingowe nadęcie. Emoji, wykrzykniki, „rewolucja”, „przenieś swój biznes na wyższy poziom”.

Ta lista ma rosnąć. Za każdym razem, gdy coś Cię zirytuje w odpowiedzi, dopisz to. Każdy dopisany zakaz to jedna poprawka mniej w kolejnych tekstach.

4 prompty: niech model napisze instrukcję sam

Zasada z całej serii: jeśli prompt może napisać narzędzie, niech napisze. Model widzi historię Waszych rozmów, więc zna Twoje preferencje lepiej, niż je pamiętasz.

Krok 1 — diagnoza.

Na podstawie historii naszych rozmów podsumuj, co lubię, a czego nie lubię i nie toleruję w Twoich odpowiedziach. Osobno: forma, ton, poziom szczegółów, rzeczy, które mnie irytują.

Krok 2 — instrukcja.

Na tej podstawie przygotuj instrukcję niestandardową, którą wkleję w ustawieniach Personalizacji, tak żeby każda nasza rozmowa trzymała się tych zasad. Podziel ją na: jak odpowiadać, czego nigdy nie robić, forma.

Krok 3 — przycięcie do limitu. Model nie wie, ile znaków przyjmuje jego własne pole ustawień. Modele w ogóle słabo znają swój interfejs, więc ufaj, ale sprawdzaj.

Pole instrukcji niestandardowej przyjmuje maksymalnie 1500 znaków. Skróć instrukcję do tej długości, zostawiając najważniejsze zasady. Podaj liczbę znaków.

Krok 4 — pełna wersja do pliku.

Przygotuj pełną, nieskróconą wersję tej instrukcji jako plik Markdown do pobrania. Będę go dodawać do projektów jako kontekst tego, jak lubię pracować i jak masz mi odpowiadać.

Przed zapisaniem przeczytaj wynik. Model potrafi przy skracaniu pomieszać zasady albo wyrzucić akurat tę, na której Ci zależy.

Limit 1500 znaków i plik .md

Pole instrukcji w ChatGPT ma limit 1500 znaków. Wklejesz dłuższą wersję, dostaniesz komunikat i nic się nie zapisze. Limity potrafią się zmieniać, więc sprawdź u siebie.

Lista antypreferencji rośnie, więc prędzej czy później się nie zmieścisz. Wtedy dzielisz instrukcję na dwie części:

• W polu ustawień — skrót: najważniejsze zasady i zakazy.
• W pliku .md — pełna wersja z przykładami. Wrzucasz go do projektu jako plik wiedzy albo dołączasz do rozmowy, gdy zadanie tego wymaga.

Plik ma jeszcze jedną zaletę: jest Twój. Uzupełniasz go, wersjonujesz i przenosisz między narzędziami bez przepisywania.

Claude, Gemini i reszta

Zasada praktyczna: jeśli funkcja jest w ChatGPT, konkurencja prawie na pewno ma swoją wersję. Szukasz zawsze w tym samym miejscu: ustawienia konta.

Claude ma pole preferencji osobistych w ustawieniach profilu, a do tego własną pamięć i wyszukiwanie w historii czatów. Wklejasz tam tę samą instrukcję co w ChatGPT. Biogram i instrukcję możesz trzymać razem w jednym polu.

Gemini i inne modele: ta sama logika. Jedna instrukcja, wklejona wszędzie, gdzie pracujesz. Dlatego plik .md jest wygodniejszy niż pisanie zasad od zera w każdym narzędziu.

Ściąga w tabeli

Szablon do skopiowania

Moja baza, 1144 znaki, więc mieści się w limicie i zostaje miejsce na Twoje zakazy. Uzupełnij pierwszą linię i dopisz to, co Ciebie irytuje.

O mnie: [kim jesteś, czym się zajmujesz, dla kogo pracujesz — 2 zdania].

Jak masz odpowiadać:
- Zaczynaj od odpowiedzi, nie od wstępu. Bez powtarzania mojego pytania.
- Wyjaśniaj mechanizm: dlaczego coś działa albo nie działa, nie tylko co zrobić.
- Zakładaj, że znam podstawy. Tłumacz je tylko wtedy, gdy są kluczowe.
- Dawaj rzeczy do wdrożenia: kroki, checklisty, gotowe szablony.
- Gdy się nie zgadzasz albo widzisz błąd w moim pomyśle, powiedz to wprost i uzasadnij.

Nigdy:
- Nie chwal moich pytań ani pomysłów („świetna uwaga", „doskonałe pytanie").
- Nie używaj konstrukcji „to nie X, to Y".
- Nie kończ zapowiedzią ani pytaniem „czy mam kontynuować?". Skończ, gdy temat jest zamknięty.
- Nie wymyślaj liczb, cen, dat ani cytatów. Jeśli nie wiesz, wstaw [dane do uzupełnienia].
- Bez banałów typu „warto mieć strategię", „content musi być wartościowy".
- Bez emoji, wykrzykników i marketingowego nadęcia.

Forma:
- Krótkie akapity, nagłówki tylko przy dłuższych odpowiedziach.
- Teksty dla odbiorców pisz po polsku, prostym językiem, krótkimi zdaniami.
- Gdy zadanie jest niejasne, zadaj jedno pytanie doprecyzowujące zamiast zgadywać.

Łączy się z całą serią: zakaz zgadywania liczb to bezpiecznik z #058, a lista antypreferencji działa jak złe przykłady z #055, tylko ustawione raz na zawsze.

Najczęstsze błędy

• Pamięć bez przeglądu. Model ciągnie do odpowiedzi rzeczy sprzed roku, a Ty nie wiesz skąd.
• Same życzenia, zero zakazów. „Pisz konkretnie i ciekawie” nic nie zmienia. „Nigdy nie używaj «to nie X, to Y»” zmienia od razu.
• Wklejenie instrukcji bez czytania. Przy skracaniu model potrafi zgubić najważniejszą zasadę.
• Jedna wersja na zawsze. Instrukcja ma żyć. Ta sprzed pół roku nie zna Twoich nowych irytacji.
• Kontekst firmy w instrukcjach osobistych. Instrukcje są o tym, jak model ma pracować z Tobą. Wiedza o produktach, cennik i ton marki idą do projektu albo pliku wiedzy.

Plan testu: jak sprawdzić, czy to działa

Efektu instrukcji nie mierzyłem liczbami. Jeśli chcesz to zrobić porządnie:

1. Zbierz 5 typowych zleceń, np. opis produktu, post, odpowiedź klientce, mail, nagłówki reklam.
2. Puść je przed zmianą w czystej rozmowie i zapisz wyniki.
3. Wklej instrukcję i puść te same zlecenia jeszcze raz.
4. Policz poprawki: ile zdań musiałeś zmienić, zanim tekst nadawał się do publikacji, ile razy pojawił się zakazany zwrot, ile liczb trzeba było sprawdzać.
5. Powtórz po miesiącu z dopisanymi antypreferencjami.

Gdy zrobię ten test na swoich tekstach do sklepu, dopiszę wyniki w tym wpisie z datą aktualizacji.

FAQ

Czym są instrukcje niestandardowe w ChatGPT?

To stałe zasady, które wpisujesz w ustawieniach Personalizacji. Określają, jak ChatGPT ma Ci odpowiadać: ton, długość, forma i rzeczy, których ma unikać. Obowiązują w każdej rozmowie, także w projektach i własnych GPT.

Ile znaków mogą mieć instrukcje niestandardowe?

Pole instrukcji w ChatGPT przyjmuje do 1500 znaków. Dłuższą wersję trzymaj w pliku .md i dołączaj ją do projektów.

Czym różni się pamięć od instrukcji niestandardowych?

Pamięć to fakty, które model zbiera sam z rozmów, często przypadkowe. Instrukcje niestandardowe piszesz Ty i to one sterują sposobem odpowiadania. Pamięć warto regularnie przeglądać i czyścić.

Jak napisać instrukcje niestandardowe, jeśli nie wiem, od czego zacząć?

Poproś model, żeby na podstawie historii rozmów podsumował, co lubisz, a czego nie tolerujesz w jego odpowiedziach. Potem niech zamieni to w instrukcję i przytnie ją do 1500 znaków.

Czy Claude ma instrukcje niestandardowe?

Tak. W ustawieniach profilu Claude jest pole preferencji osobistych. Możesz tam wkleić tę samą instrukcję co w ChatGPT, razem z krótkim biogramem.

Co to jest lista antypreferencji?

Spis rzeczy, których model ma nigdy nie robić w odpowiedziach, np. podlizywania się, konstrukcji „to nie X, to Y”, cliffhangerów czy zmyślonych liczb. Modele dobrze reagują na zakazy, więc ta lista poprawia wyniki najszybciej.

Źródła

• OpenAI, ChatGPT Custom Instructions
• OpenAI, Projects in ChatGPT
• Anthropic, Use Claude’s chat search and memory to build on previous context

Powiązane w notatniku: #054, #055, #056, #057, #058, #037 Prompt dla operatora czatu.

aktualizacja: 16.10.2026 — pierwsza wersja